15-094 Białystok
dr Mateusz Olchanowski
OBSŁUGA PRAWNA SAMORZĄDÓW I NGO
Obsługa prawna samorządów Białystok: Kancelaria Adwokacka dr. Mateusza Olchanowskiego doradza gminom, powiatom i ich jednostkom, czyli urzędom, szkołom, instytucjom kultury i ośrodkom pomocy społecznej, a także fundacjom i stowarzyszeniom współpracującym z samorządem. Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a wojewoda może to stwierdzić w ciągu 30 dni od doręczenia (art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Dlatego projekty aktów warto sprawdzić przed głosowaniem. Kancelaria obsługuje klientów w całej Polsce, z biura w centrum Białegostoku.
☎ Zadzwoń: +48 886 652 345 Napisz do kancelarii
- Nadzór wojewody: wójt przedkłada uchwały rady wojewodzie w ciągu 7 dni, a wojewoda może stwierdzić nieważność w ciągu 30 dni (art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 1 u.s.g.).
- Skarga gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze do sądu administracyjnego: 30 dni od doręczenia (art. 98 ust. 1 u.s.g.).
- Skarga mieszkańca: każdy, czyj interes prawny naruszono uchwałą, może ją zaskarżyć do sądu administracyjnego (art. 101 ust. 1 u.s.g.).
- Program współpracy z NGO na kolejny rok rada uchwala do 30 listopada (art. 5a ust. 1 u.d.p.p.).
- Mały grant od 1.09.2026: do 20 000 zł bez otwartego konkursu ofert i bez limitu 90 dni; tej samej organizacji do 40 000 zł w roku; łącznie do 30% planowanych dotacji (art. 19a u.d.p.p. po zmianie z 19 czerwca 2026 r.).
Podstawa prawna według aktualnych tekstów jednolitych: Ustawa o samorządzie gminnym (Dz.U. 2026 poz. 662), Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. 2025 poz. 1338), ustawa z 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego (Dz.U. 2026 poz. 1040).
Obsługa prawna samorządów Białystok: w czym pomagamy?
Samorząd działa tylko na podstawie i w granicach prawa, a każdy błąd w uchwale może skończyć się rozstrzygnięciem nadzorczym albo skargą do sądu. Pomagamy przygotować akty i decyzje tak, by wytrzymały kontrolę. Wszystkie usługi dla firm i instytucji opisujemy na stronie kompleksowa obsługa prawna firm, JST i NGO.
- Gminy i powiaty: projekty uchwał i zarządzeń, statuty, regulamin organizacyjny urzędu (art. 33 ust. 2 u.s.g.), umowy, postępowania nadzorcze i skargi do sądu administracyjnego (art. 98 i 101 u.s.g.).
- Szkoły, instytucje kultury, ośrodki pomocy społecznej: prawo pracy, regulaminy, umowy, ochrona danych. Zobacz: inspektor ochrony danych, prawo pracy, zamówienia publiczne.
- Fundacje i stowarzyszenia: statuty, status organizacji pożytku publicznego (art. 20 u.d.p.p.), oferty w konkursach, umowy dotacyjne i ich rozliczanie.
- Współpraca samorządu z NGO: program współpracy, otwarte konkursy ofert (art. 13 u.d.p.p.), małe granty (art. 19a u.d.p.p.).
- Jednostki pomocnicze: od 30 marca 2027 r. ustawa reguluje wygaśnięcie mandatu sołtysa i członków organów sołectw i osiedli (art. 37e u.s.g.), więc statuty warto przejrzeć wcześniej.
- Zmiany w prawie: kancelaria przygotowuje dla instytucji publicznych comiesięczny newsletter o zmianach przepisów, osobno dla gmin, szkół, instytucji kultury, ośrodków pomocy społecznej i instytucji ochrony środowiska.
Jak wygląda obsługa samorządu lub organizacji?
Współpracę dopasowujemy do potrzeb: od jednej opinii po stałą obsługę. Działamy tak:
- Bezpłatna wstępna konsultacja telefoniczna. Ustalamy, czego dotyczy sprawa i jakie terminy biegną.
- Przegląd dokumentów: statutów, uchwał, regulaminów, umów, pism organów nadzoru.
- Opinia lub projekt aktu z podstawą prawną i opisem ryzyka.
- Reprezentacja: przed wojewodą, regionalną izbą obrachunkową, sądami powszechnymi i administracyjnymi.
- Stała obsługa: bieżące pytania, przegląd zmian w prawie, szkolenia dla pracowników.
Nad każdą sprawą pracuje zespół prawny kancelarii pod kierunkiem dr. Mateusza Olchanowskiego.
Jak samorząd może zlecić zadanie organizacji pozarządowej?
| Otwarty konkurs ofert | Mały grant | Tryb nadzwyczajny | |
|---|---|---|---|
| Przepis | art. 11 ust. 2 i art. 13 u.d.p.p. | art. 19a u.d.p.p. | art. 11a u.d.p.p. |
| Kiedy | zasada przy zlecaniu zadań publicznych | zadanie o charakterze lokalnym lub regionalnym | klęska żywiołowa, katastrofa naturalna, awaria techniczna |
| Kwota | według ogłoszenia i budżetu | do 20 000 zł na zadanie, do 40 000 zł dla jednej organizacji w roku (od 1.09.2026) | według potrzeb, bez konkursu |
| Jawność | termin na oferty co najmniej 21 dni od ostatniego ogłoszenia | oferta w BIP i na stronie przez 7 dni, każdy może zgłosić uwagi | bez ogłoszenia konkursu |
Obsługa prawna samorządów Białystok: ile trwa i ile kosztuje?
Opinia lub projekt uchwały to zwykle kilka dni, a pilne sprawy przed sesją rady szybciej. Postępowanie nadzorcze ma krótkie terminy: wojewoda ma 30 dni na stwierdzenie nieważności, a po tym czasie może już tylko zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1 u.s.g.). Po roku od podjęcia uchwały nie stwierdza się jej nieważności, chyba że jest aktem prawa miejscowego albo nie przedłożono jej w terminie (art. 94 ust. 1 u.s.g.).
Obsługa może mieć formę stałej umowy albo zleceń jednorazowych. Organizacje pozarządowe korzystają zwykle z pomocy przy konkretnej ofercie, umowie lub sporze.
Wynagrodzenie kancelarii zależy od rodzaju sprawy, jej zakresu i tego, czy chodzi o jednorazową pomoc, czy o stałą obsługę. Kancelaria podaje je przed rozpoczęciem pracy (cennik).
Jakich błędów unikać w samorządzie i organizacji pozarządowej?
Większość problemów wynika z pośpiechu i kopiowania starych wzorów. Najczęstsze błędy to:
- Uchwała bez właściwej podstawy prawnej albo wykraczająca poza upoważnienie ustawowe.
- Program współpracy uchwalony po 30 listopada albo bez konsultacji z organizacjami (art. 5a ust. 1 u.d.p.p.).
- Stosowanie nowych zasad małych grantów do ofert złożonych przed 1 września 2026 r. Do nich stosuje się dawne przepisy (art. 4 ustawy z 19 czerwca 2026 r.).
- Brak sprawozdań organizacji pożytku publicznego albo ich niepublikowanie (art. 23 u.d.p.p.).
- Pominięcie RODO przy danych uczniów, podopiecznych i wolontariuszy.
Jakie dokumenty przygotować?
Na pierwszą rozmowę przydadzą się:
- statut gminy, jednostki lub organizacji;
- projekt albo podjęta uchwała lub zarządzenie;
- pisma wojewody, regionalnej izby obrachunkowej lub sądu;
- ogłoszenie konkursu, oferta i umowa dotacyjna;
- regulamin organizacyjny i regulaminy wewnętrzne.
Kto prowadzi te sprawy w kancelarii?
Sprawy z zakresu obsługi samorządów i organizacji pozarządowych prowadzi zespół Kancelarii Adwokackiej dr. Mateusza Olchanowskiego pod jego kierownictwem. Kierujący zespołem dr Mateusz Olchanowski jest adwokatem Izby Adwokackiej w Białymstoku i doktorem nauk prawnych Uniwersytetu w Białymstoku, autorem publikacji naukowych i laureatem 1. miejsca w Ogólnopolskim Konkursie Krasomówczym Naczelnej Rady Adwokackiej. Numer wpisu na listę adwokatów: BIA/Adw/902, do sprawdzenia w Krajowym Rejestrze Adwokatów. Więcej o kancelarii i zespole na stronie O kancelarii.
Z praktyki kancelarii
Instytucja samorządowa i żądanie dopłaty za energię: roszczenie wycofane
W skrócie: dostawca energii zażądał od instytucji samorządowej natychmiastowej dopłaty kilkuset tysięcy złotych, na którą nie było środków w budżecie. Po analizie umów i przepisów o cenach energii wykazaliśmy w piśmie przedsądowym błędy w wyliczeniach dostawcy. Dostawca wycofał roszczenie i skorygował faktury, bez sprawy w sądzie.
Przeczytaj całą historię
Zgłosił się do nas dyrektor instytucji samorządowej, która dostała od komercyjnego dostawcy energii elektrycznej rozliczenie i wezwanie do natychmiastowej dopłaty kilkuset tysięcy złotych. Instytucja nie miała takich środków w budżecie, a spór groził zakłóceniem jej działalności.
Przeanalizowaliśmy umowy oraz przepisy o cenach energii, które obowiązywały instytucję. W piśmie przedsądowym wykazaliśmy błędy w wyliczeniach dostawcy i naruszenie przepisów prawa energetycznego.
Dostawca wycofał roszczenie i skorygował faktury do właściwej wysokości. Sprawa zakończyła się bez procesu.
Fundacja: nowy statut i status organizacji pożytku publicznego
W skrócie: zarząd działającej od kilku lat fundacji wspierającej młodzież i lokalne społeczności chciał uporządkować statut, który utrudniał działalność odpłatną i przyjmowanie darowizn, oraz uzyskać status organizacji pożytku publicznego. Przygotowaliśmy nowy statut i wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego (art. 20 i 22 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie). Sąd zarejestrował zmiany, a fundacja uzyskała status OPP.
Przeczytaj całą historię
Zgłosił się do nas zarząd fundacji, która od kilku lat zajmuje się aktywizacją młodzieży i wspiera lokalne społeczności. Statut fundacji był niespójny i utrudniał prowadzenie działalności odpłatnej oraz pozyskiwanie darowizn. Zarząd chciał też uzyskać status organizacji pożytku publicznego.
Przygotowaliśmy nowy statut zgodny z wymogami ustawy, z jasnymi zasadami nadzoru i gospodarki finansowej. Następnie, ponieważ fundacja prowadziła działalność pożytku publicznego dłużej niż wymagane 2 lata, złożyliśmy kompletny wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego i potrzebne zgłoszenia do urzędów.
Sąd zarejestrował zmiany statutu i wpisał fundację jako organizację pożytku publicznego, co pozwala jej korzystać z uprawnień przewidzianych dla takich organizacji.
Każda sprawa jest inna, a jej wynik zależy od okoliczności i dowodów. Opisy nie zawierają danych pozwalających rozpoznać Klientów.
Najczęstsze pytania
Czy kancelaria może reprezentować gminę w sądzie?
Tak. Adwokat może być pełnomocnikiem gminy, jej jednostek i organizacji pozarządowych przed sądami powszechnymi (art. 87 § 1 k.p.c.) oraz przed sądami administracyjnymi.
Ile czasu ma wojewoda na stwierdzenie nieważności uchwały?
30 dni od doręczenia uchwały (art. 91 ust. 1 u.s.g.). Po tym terminie wojewoda może tylko zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1 u.s.g.). Gmina może zaskarżyć rozstrzygnięcie nadzorcze w ciągu 30 dni (art. 98 ust. 1 u.s.g.).
Do kiedy rada musi uchwalić program współpracy z organizacjami pozarządowymi?
Do 30 listopada roku poprzedzającego rok, którego program dotyczy, po konsultacjach z organizacjami (art. 5a ust. 1 u.d.p.p.). Program na 2027 r. trzeba więc uchwalić do 30 listopada 2026 r.
Co zmieniło się w małych grantach od 1 września 2026 r.?
Limit wzrósł do 20 000 zł na zadanie, zniknął wymóg realizacji w 90 dni, jedna organizacja może dostać w roku do 40 000 zł, a małe granty mogą stanowić do 30% planowanych dotacji (art. 19a u.d.p.p. po zmianie ustawą z 19 czerwca 2026 r.).
Kiedy fundacja lub stowarzyszenie może uzyskać status organizacji pożytku publicznego?
Gdy spełnia warunki z art. 20 u.d.p.p., m.in. działa na rzecz ogółu społeczności, prowadzi działalność gospodarczą tylko jako dodatkową i ma organ kontroli odrębny od zarządu. Organizacja ze statusem sporządza i publikuje roczne sprawozdania (art. 23 u.d.p.p.).
Czy kancelaria informuje o zmianach w prawie dla instytucji publicznych?
Tak. Kancelaria przygotowuje comiesięczny newsletter o zmianach przepisów dla gmin, szkół, instytucji kultury, ośrodków pomocy społecznej i instytucji ochrony środowiska, z częścią wspólną o RODO i prawie pracy.
Ile kosztuje konsultacja?
Bezpłatna jest wstępna konsultacja telefoniczna. Pozwala ocenić sytuację i pierwsze kroki. Wynagrodzenie kancelaria podaje przed rozpoczęciem pracy.
Poradniki i powiązane usługi
- Obsługa prawna firm, JST i NGO
- RODO i inspektor ochrony danych
- Zamówienia publiczne i KIO
- Prawo pracy
- Spółki i prawo gospodarcze
- Inne usługi dla firm i instytucji
- Cennik usług adwokata
Uchwała, nadzór wojewody, konkurs dla NGO? Bezpłatna wstępna konsultacja telefoniczna: +48 886 652 345. Obsługa w całej Polsce, biuro w Białymstoku.
Kancelaria Adwokacka
dr Mateusz Olchanowski
- Skłodowskiej 3, 15-094 Białystok
- +48 886 652 345
- biuro@adwokatolchanowski.pl