Rozwód krok po kroku: od czego zacząć i jak złożyć pozew

Pierwszy krok przy rozwodzie to konsultacja z adwokatem, zanim cokolwiek zostanie złożone w sądzie lub powiedziane drugiemu małżonkowi. Warto przyjść z odpisem aktu małżeństwa, aktami urodzenia dzieci, informacjami o dochodach i majątku oraz krótką listą najważniejszych zdarzeń. Nie trzeba mieć gotowej decyzji: rozmowa służy właśnie temu, by poznać możliwe drogi i ich skutki.

Od czego zacząć rozwód?

Najpierw warto uporządkować fakty, a dopiero potem podejmować decyzje. Rozwód można orzec, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). W praktyce oznacza to, że ustały więzi uczuciowe, fizyczne i gospodarcze, a powrót do wspólnego życia nie jest realny. Przed rozmową z adwokatem warto szczerze ocenić, czy tak jest w danej sytuacji.

Nie trzeba mieć pewności, że rozwód jest właściwą drogą. Wiele osób przychodzi na konsultację, gdy jeszcze się waha. Rozmowa z adwokatem jest objęta tajemnicą zawodową i nie wymaga wiedzy ani zgody drugiego małżonka.

Jakie dokumenty przygotować przed rozwodem?

Na pierwszą rozmowę wystarczą podstawowe dokumenty, a brak części z nich nie jest przeszkodą.

Dokumenty podstawowe

• odpis skrócony aktu małżeństwa,
• odpisy skrócone aktów urodzenia wspólnych dzieci.

Dokumenty o dochodach i majątku

• informacje o dochodach, na przykład zaświadczenie od pracodawcy lub PIT za ostatni rok,
• lista najważniejszych składników majątku wspólnego: mieszkanie, samochód, oszczędności,
• umowy kredytów i informacje o innych zobowiązaniach,
• umowa majątkowa małżeńska (intercyza), jeśli została zawarta.

Krótka chronologia zdarzeń

Jeśli w grę wchodzi rozwód z orzekaniem o winie, warto spisać w punktach najważniejsze zdarzenia z datami. Nie musi to być gotowy tekst. Chodzi o to, by podczas rozmowy nic istotnego nie umknęło.

Jak wygląda pierwsza rozmowa z adwokatem w sprawie rozwodu?

Pierwsze spotkanie trwa zwykle około godziny i ma trzy części.

1. Opis sytuacji. Klient opowiada własnymi słowami, co się dzieje. Adwokat dopytuje o długość małżeństwa, dzieci, majątek i przyczyny rozpadu związku.
2. Wstępna ocena prawna. Adwokat wyjaśnia, czy są podstawy do rozwodu, jakie są możliwe drogi (z orzekaniem o winie albo bez) i jakie skutki ma każda z nich, zwłaszcza dla alimentów i majątku.
3. Dalsze kroki. Jeśli klient chce działać, ustala się zakres pomocy, zasady wynagrodzenia i plan przygotowania pozwu. Czas do namysłu też jest dobrą decyzją.

Jakie pytania przemyśleć przed rozwodem?

• Czy ważniejsze jest szybkie zakończenie sprawy, czy ustalenie winy, nawet kosztem dłuższego procesu?
• Jak ma wyglądać opieka nad dziećmi i czy da się o niej porozumieć z drugim rodzicem?
• Jak zmieni się sytuacja finansowa po rozwodzie? To ważne przy decyzji o orzekaniu o winie, bo od niej zależą alimenty między byłymi małżonkami (art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
• Czy drugi małżonek już coś zrobił, na przykład wyprowadził się, zmienił zamki albo ograniczył dostęp do wspólnych pieniędzy?

Czego unikać przed złożeniem pozwu o rozwód?

Pochopnych decyzji majątkowych

Przed konsultacją lepiej nie przenosić majątku, nie wypłacać wspólnych oszczędności i nie podejmować działań, które mogłyby zostać odebrane jako ukrywanie majątku przed podziałem.

Przedwczesnego informowania drugiej strony

Gdy można spodziewać się sporu, warto najpierw porozmawiać z adwokatem, a dopiero potem z małżonkiem. Sposób i moment takiej rozmowy mają znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy.

Zakładania najgorszego scenariusza

Wiele obaw, na przykład utrata kontaktu z dziećmi albo pozostanie bez środków, po spokojnej analizie okazuje się nieuzasadnionych. Lepiej porównać je z rzetelną oceną prawną niż działać pod wpływem stresu.

Jak złożyć pozew o rozwód?

Pozew o rozwód składa się do sądu okręgowego (art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego) właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeżeli choć jedno z nich nadal tam mieszka; w przeciwnym razie do sądu miejsca zamieszkania pozwanego (art. 41). Opłata od pozwu wynosi 600 zł (art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Majątek można podzielić w wyroku rozwodowym, jeżeli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki (art. 58 § 3), a zwykle dzieli się go później: zob. podział majątku po rozwodzie. Gdy sprawa toczy się w Białymstoku lub w regionie, przy pozwie pomaga adwokat rozwodowy w Białymstoku.

Dlaczego warto skonsultować się wcześnie?

Wczesna rozmowa daje więcej możliwości. Pozwala:

• wybrać dobry moment na złożenie pozwu,
• zabezpieczyć dowody, zanim staną się niedostępne,
• przygotować się na możliwe działania drugiej strony,
• świadomie zdecydować o orzekaniu o winie i jego skutkach dla alimentów i majątku,
• w razie potrzeby złożyć wniosek o zabezpieczenie, na przykład alimentów lub kontaktów z dzieckiem na czas sprawy.

Jeśli w tle jest przemoc domowa lub groźby, sprawa może mieć też wątek karny. Pełnomocnikiem w sprawie rozwodowej może być adwokat albo radca prawny (art. 87 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Liczy się doświadczenie w sprawach rodzinnych.

Najczęstsze pytania przed rozwodem

Zobacz też: jak wybrać adwokata do rozwodu · rozwód: przesłanki, wina, dzieci i majątek · ile trwa rozwód · rozwód bez orzekania o winie